انواع استابلایزر ولتاژ و نحوه عملکرد آنها
به دلیل افزایش مشترکان برق شهر و به دنبال آن افزایش تعداد دستگاههای برقی و یا اشکال در توزیع درست برق، ممکن است ولتاژ برق شهری از میزان ۲۲۰ ولت، بالاتر یا پائین تر رود. این تغییرات میتواند منجر به آسیبهایی به قسمتهایی همچون موتور، کمپرسور و منبع تغذیه دستگاهها گردد. به همین منظور برای حفاظت از لوازم برقی بهویژه یخچال، انواع تلویزیونها، تجهیزات اداری، تجهیزات پزشکی، سیستمهای روشنایی و سیستم های ایمنی، کولرگازی، ماشینهای لباسشویی، سیستم های صوتی و تصویری، کامپیوترها و … میبایست از استابلایزر ولتاژ استفاده نمود.
این دستگاه در زمان کاهش یا افزایش ولتاژ برق شهر از میزان ۲۲۰ ولت، ولتاژ را اصلاح نموده و آن را به سطح ۲۲۰ ولت برمیگرداند و از دستگاههای برقی بدون قطع برق محافظت مینماید. تنها در صورتی استابلایزر برق ورودی به دستگاه را قطع خواهد نمود که ولتاژ ورودی از حد مجاز حداقلی و یا حداکثری دستگاه پائین تر یا بالاتر رود.
انواع استابلایزر بر اساس نوع ترانس:
استابلایزر رلهای
ترانس با استفاده از رلههایی که سرهای خروجی سیمپیچها را متناسب با ولتاژ برق شهر تعیین میکند، برق را بهصورت پلهای در بازههای ۱۰ الی ۱۵ ولتی اصلاح میکند.
استابلایزر سروو موتوری (SVC)
ترانس در این مدل بهصورت حلقوی بوده و بهجای رله، تغییرات ولتاژ برق شهر با استفاده از یک جاروبک، روی ترانس که بهصورت هوشمند کنترل میشود، اصلاح میگردد. ساختار این تثبیتکننده از یک تنظیمکننده ولتاژ (رگلاتور)، موتور خودتنظیم (سروو- موتور)، مدار کنترل اتوماتیک و چند بخش کوچک دیگر تشکیلشده است.
زمانی که ولتاژ شبکه ثابت نیست یا اینکه بارهای متنوعی به شبکه متصل میگردد، مدار کنترل اتوماتیک نمونهگیر از ولتاژ، سیگنالی مبنی بر راهاندازی سروو موتور جهت تنظیم موقعیت زغال کربنی رگلاتور تولید کرده و باعث ایجاد ثبات در ولتاژ خروجی مورد انتظار خواهد شد. از مزایای این دستگاه میتوان به حجم کم، وزن سبک، شکل موج خروجی تغییرنیافته، راندمان بالا، عملکرد قابلاعتماد، تأخیر زمانی و محافظت در مقابل ولتاژ زیاد اشاره کرد. سریهای تثبیتکننده ولتاژ عموماً درجاهایی استفاده میگردند که نیاز مبرم به وجود ولتاژ ثابت در خروجی بوده و این امر یک مسئله اساسی در محافظت دستگاههای حساس به ولتاژ به شمار میرود.
چرا باید از استابلایزر ولتاژ استفاده کنیم؟
تحقیقات انجامشده نشان میدهد عمدهترین عوامل خرابی لوازم برقی، نویزها، نوسانات و قطع و وصل ناگهانی برق، کموزیاد شدن ولتاژ و مشکلات دیگر برق شهر بوده که آسیبهای به وجود آمده توسط عوامل ذکرشده عمدتاً در قسمتهای حساس و گرانقیمت دستگاهها به نمایان میشود. به همین منظور برای حفاظت از لوازم برقی خانگی و اداری حتماً باید از دستگاههای استابلایزر ولتاژ استفاده نمود. همچنین شایانذکر است، فروشندگان و تولیدکنندگان اینگونه لوازم در قبال اشکالات به وجود آمده به دلیل نوسانات برق در دستگاههای فاقد استابلایزر ولتاژ هیچگونه گارانتی و ضمانتی ارائه نمینمایند.
تفاوت استابلایزر با محافظ
دستگاه محافظ، فقط دارای یک برد الکترونیکی است که به هنگام بالا و یا پائین بودن ولتاژ برق شهر از حد تعریفشده برق را قطع مینمایند و نیز دارای یک مدار تأخیر جهت وصل مجدد برق شهر با زمان معین میباشند که این سیستم به دلیل بدوی بودن آن محافظی مطمئن و کامل برای دستگاههای مصرفکننده نیست.
استابلایزر ولتاژ با تغییرات ولتاژ، برق را قطع نمیکند. بلکه ولتاژ را در محدوده مشخصی از نوسانات، اصلاح مینماید. استابلایزر ولتاژ با دارا بودن ویژگیهایی که در ذیل به برخی از آنها اشارهشده محافظ بسیار مطمئن برای لوازم برقی میباشد:
تثبیت برق شهر
برق شهر دارای نوسانات ولتاژ است، به همین دلیل استفاده از استابلایزر ولتاژ میتواند با تثبیت ولتاژ به میزان قابلتوجهی عمر و راندمان دستگاههای مصرفکننده را بالا ببرد.
محافظت در مقابل اتصال کوتاه و نوسانات لحظهای
اگر به هر دلیلی نوسانات لحظهای شدید و اتصالی در خروجی و یا مدارات داخلی استابلایزر اتفاق بیافتد بلافاصله دستگاه بهصورت اتوماتیک توسط میکروکنترلر تعبیهشده، خروجی را قطع نموده و از بروز هرگونه ایراد و مشکل برای دستگاه مصرفکننده جلوگیری مینماید.
کاهش هزینه مصرف برق
افت ولتاژ برق شهر باعث اختلال در عملکرد دستگاهها شده و قدرت نامی و راندمان الکتروموتور را به حد قابلتوجهی کاهش میدهد که باعث پایین آمدن دور الکتروموتور و گرم شدن آن خواهد شد و بهتبع آن تلفات انرژی افزایش مییابد و درنهایت برق زیادی را مصرف میکند که پیرو نظریه کارشناسان این امر در بعضی از مواقع افزایش مصرف برق تا ۲۵% را در پی دارد.
منبع: http://www.sogand.org